İran sualtı kabelləri kəsmək hədəsini reallaşdırsa, nə baş verə bilər

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) sözçüsü Hüseyn Möhübbi 2026-cı il oktyabrın 19-da xəbərdarlıq edib ki, Tramp administrasiyası hərbi əməliyyatların bərpasını nəzərdən keçirdiyi bir vaxtda İran Hörmüz boğazındakı sualtı internet kabellərini hədəfə ala bilər.

SEPAH-ın siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Yədullah Cavani (Yadollah Javani) də bildirib ki, İran Fars körfəzindəki sualtı internet kabellərinə hücum etməklə qlobal ticarəti poza bilər.

Cavani oktyabrın 21-də deyib: “[İslam] Respublikasının hərəkətləri ağıllı və bəzən hücum xarakterli olacaq, çünki amerikalılar bizim regionumuzu tərk etməlidirlər… və şəraiti heç vaxt müharibədən əvvəlki vəziyyətə qaytara bilməyəcəklər”. Hücum xarakterli addımların ABŞ-ı gələcəkdə zərbə endirməkdən çəkindirməsinə işarə edərək o qeyd edib ki, “amerikalılar, sionistlər, avropalılar və onların tərəfdarları” İranın ABŞ hərbi bazalarına ziyan vurmaq imkanlarının şahidi olublar.

Cavani sözünə davam edib: “Amerikalıların və onların regiondakı müttəfiqlərinin bölgədə çoxlu aktivləri var. Əgər onlar ölkəmizin infrastrukturuna hücum etsələr, İslam Respublikasının bütün gücündən istifadə edərək onların aktivlərini və kapitallarını, o cümlədən internet kabellərini — Hörmüz boğazından yeddi kabel keçir — asanlıqla məhv etməsi təbiidir və o, şübhəsiz ki, Amerikaya ciddi ziyan vura bilər”.

Qətər İrana xəbərdarlıq edib ki, belə bir addım İranın özünə də zərər vuracaq. Tasnim News buna etiraz edərək yazıb ki, dünya iqtisadiyyatını boğmaq İranın yeni doktrinasıdır. Agentlik əlavə edib ki, İran iqtisadiyyatı internetdən daha az asılı olduğu üçün yaranacaq pozuntular dözülən olacaq, həmçinin qeyd edib ki, İran artıq Omanla alternativ rabitə xətti qurub. Bunun müqabilində o, Qətəri “rəqəmsal ada” adlandırıb və bildirib ki, əlaqəni itirsə, bu ölkə ekzistensial böhranla üzləşəcək. Qətərin ABŞ-a güzəştli münasibəti onu İranda müəyyən dairələrdə sevilməz edib, eynilə İrana güzəştli münasibəti onu ABŞ-da sevilməz etdiyi kimi.

Nour News yazıb: “Son günlər İranın yüksək rütbəli təhlükəsizlik və hərbi məsulları ABŞ və İsrailin İrana qarşı yeni təcavüzü halında Fars körfəzinin dibindəki internet kabellərinə hücum barədə açıq danışıblar”.

Dünya internetinin 80 faizinin sualtı kabellər üzərindən işlədiyini xatırladan məqalədə əlavə olunub: “Son illərin Qırmızı dəniz təcrübəsi göstərib ki, qlobal interneti pozmaq üçün mütləq bütün kabellərin kəsilməsinə ehtiyac yoxdur”. 2024 və 2025-ci illərdə husilər Qırmızı dənizdəki internet kabellərinə hücum edərək regionda internetdə fasilələrə səbəb olmuşdular. Məqalədə xəbərdarlıq edilib ki, belə hücumlar zərər çəkən münaqişədən kənar ölkələrin “siyasi və hüquqi” cavab addımlarına yol aça bilər.

Bu, İran üçün riskli addımdır. Doğrudur, İran regional bağlantını pozsa, onun çəkəcəyi ziyan qonşularına nisbətən az olacaq, lakin Tehranın nəzərə almalı olduğu iki məqam var: Birincisi, Nour News-un işarə etdiyi kimi, İranın az sayda dostu var və o, daha çox dövləti düşmənə çevirməyi özünə rəva bilməz. İkincisi, körfəz ərəb dövlətlərinin mütləq rəqəmlərlə daha çox ziyan çəkəcəyi doğru olsa da, onların iqtisadiyyatları İranınkından qat-qat yaxşı vəziyyətdədir və əhalisi inqilab astanasında deyil. İran iqtisadiyyatının səhvə yer verəcək marjası çox azdır.

Ən əsası isə İranın strategiyası bağlantının uzunmüddətli şəkildə pozulmasını nəzərdə tutur. Qırmızı dənizdəki kabellərin təmiri bir neçə ay çəkmişdi. Ən pis halda İran ehtimal edir ki, zədəni aradan qaldırmaq üçün göndərilən briqadalara atəş açmaqla təmiri əngəlləyə biləcək. İran buna nail olsa belə, bu, müharibənin eskalasiyası və İran sahilinin işğalı riskini, bəlkə də indiyədək çəkingən davranan Asiya və Avropa donanmalarının da prosesə qoşulması riskini artıracaq. Qısası, İran regional interneti pozmağa nail olsa belə, Pirr qələbəsi riski ilə üzləşir.