Ian Lustick: İsrail “yaramaz rejim”dir və “mövcud olmaq hüququ yoxdur”

Pensilvaniya Universitetinin siyasi elmlər professoru Ian Lustick payızda Vaşinqtonda keçirilən mühazirədə İsraili “dəli dövlət”, “yaramaz rejim və beynəlxalq təcridə məruz qalmış ölkə” adlandırıb, onun “mövcud olmaq hüququ yoxdur” deyib. Bu cür İsrail əleyhinə kəskin ritorika Arab Center-Washington, D.C. təşkilatının Milli Mətbuat Klubunda keçirdiyi konfransa da xas idi; orada Lustick və digər çıxışçılar İsrailin yerinə vahid, zahirən demokratik Fələstin dövlətinin qurulmasını arzuladıqlarını dilə gətirirdilər.

Sonda “Dəyişən cərəyanlar: Fələstin, ABŞ seçkiləri və irəliyə gedən yollar” mövzusunda bütün günü davam edən konfrans üçün zala təxminən 150 nəfər toplaşdı. Auditoriyadakı İsrail nifrəti ilə seçilən tanınmış simalar arasında həmişəki Code Pink geyimində Medea Benjamin, Corctaun Universitetinin professoru və müsəlman köləliyinin müdafiəçisi Jonathan A. C. Brown, Tom Getman, Phyllis Bennis və Miko Peled də vardı. Bir qadın qara bluzunun üstündən Fələstinin “radikal şıqlıq” simvolu sayılan kəfiyyə taxmışdı.

Lustick-in COVID-19-a yoluxmasına görə videoformatda yayımlanan əsas çıxışı konfransın digər panel iştirakçılarının mövqeyi ilə, o cümlədən “Don’t Say Palestine” kitabının müəllifi Assal Rad-ın İsrailin mövcudluğunu bəşəriyyətə qarşı cinayət kimi təqdim etməsi ilə eyni məcrada idi. Onun uydurduğu son “Qəzza soyqırımı” “əsrlər boyu davam edən müstəmləkəçiliyin” və “torpaq oğurluğu, mülkdən məhrumetmə, aparteidin” “zirvəsi”, sionizmin tarixi “Fələstini silib atması” kimi təqdim olunurdu. Lustick də buna uyğun olaraq İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Polşanın Varşava gettosunda yəhudilərin divara idiş dilində yazdığı “Ümidsizliyə təslim olma” şüarına istinadla İsraili nasist Üçüncü Reyxi ilə müqayisə edib. O, 1943-cü ildə yəhudilərin nasist məhvedicilərinə qarşı qaldırdığı məşhur, lakin məğlubiyyətə məhkum üsyanı “intifada” adlandırdı — ərəbcə “üsyan” mənasını verən və israilli yəhudilərə qarşı qanlı fələstin terror kampaniyalarını səciyyələndirən söz.

Martin Lüter Kinq tərzində mənəvi üstünlük mövqeyi tutan Lustick keçmiş Fələstin Mandatı ərazisində, İordan çayı ilə Aralıq dənizi arasındakı bütün torpaqların və oradakı ərəb, yəhudi əhalisinin vahid dövlətdə birləşdirilməsini xəyal edirdi. Yaxşı niyyətli hər bir insanın kabus saya biləcəyi bir ssenaridə o, firavan, demokratik yəhudi dövləti olan İsraili korrupsiyaya batmış, münaqişələrlə dolu Fələstin ərazilərinin dərin antisemit ərəbləri ilə vahid siyasi qurumda birləşdirmək istəyirdi. Əvvəllər İsraillə yanaşı Fələstin dövlətinin yaradılmasını dəstəkləsə də, indi bu cür ikidövlətli həlli “qeyri-mümkün” sayır.

Beləliklə, təkcə öz vətəndaşlarını idarə etməyən, həm də Fələstin əraziləri üzərində haqlı olaraq təhlükəsizlik nəzarəti həyata keçirən İsrail “eyni hökumətin idarə etdiyi ərazilərdə yaşayan hər kəsin tam inteqrasiyası” mərhələsindən keçəcəkdi. Bu halda İsrailin “qismən demokratiyası” “tarixən kənarlaşdırılmış, aşağılanmış və əzilmiş əhali qruplarına vətəndaşlıq və siyasi hüquqların şamil edilməsi” ilə üzləşəcəkdi, yəni HƏMAS cihadçılarını dəstəkləyən fələstinlilərə. Lustick-in fikrincə, söhbət “dekolonizasiya”dan getmir; İsrail “müstəmləkənin metropoldan ayrılması problemi deyil”, əksinə, “genişlənmiş və bununla da dəyişmiş metropolun demokratikləşdirilməsi” məsələsidir.

Lustick İsrailin yəhudi milli dövlətini “yəhudilərin qeyri-yəhudilər üzərində üstünlüyü”, “səssiz aparteid rejimi” adlandırdı, halbuki İsrailin ərəb azlığı digər Yaxın Şərq ərəblərinin yalnız xəyal edə biləcəyi azadlıq nemətlərindən yararlanır. Bu qaramat mənzərənin əksinə olaraq, o, vahid Fələstin respublikası üçün hansısa vətəndaş hüquqları hərəkatı çərçivəsində “yəhudilərlə ərəblər arasında birgə müqavimət” təsəvvür edirdi; “uzunmüddətli perspektivdə həlledici ittifaq yəhudilərlə ərəblər arasında olacaq”. Bununla belə, o, bu il keçiriləcək İsrail seçkilərində “sağ qanadın bu və ya digər şəkildə seçkiləri udacağını” etiraf etdi, çünki İsrail seçicisi, xüsusən də fasiləsiz cihadçı hücumlardan sonra kütləvi şəkildə sağa sürüşüb.

İsrailin Amerikada getdikcə populyarlığını itirməsinin əlamətləri Lustick-i sevindirirdi; onun fikrincə, İsrailə “şərtsiz Amerika yardımı” “amansız və fanatik ultramillətçiləri hakimiyyətə gətirib”. “İsrail lobbisinin regionla bağlı ABŞ siyasəti üzərindəki dəmir qıfılı Yaxın Şərqdəki əsas problemdir. O, sülhə mane olur, müharibələr doğurur və Amerikanı həmin müharibələrə sürükləyir”, — deyə o bildirdi. Lustick Amerika ilə onun strateji müttəfiqi İsrail arasında vaxtaşırı üzə çıxan siyasət fərqlərini nəzərə almadı, əvəzində Yaxın Şərqdəki müharibələrin ABŞ-ın heç bir maraqlarına toxunmadığı və yalnız İsrailə görə mövcud olduğu barədə, tez-tez antisemit çalar daşıyan klişeləri təbliğ etdi.

Amerika yəhudilərinin mütərəqqi hissəsinin İsraildən soyumasını müzakirə edərkən Lustick “Amerika yəhudi icmasında, xüsusən gənclər arasında ən populyar kitablardan biri”nə istinad etdi. “İkinci Dünya Müharibəsindən əvvəl Avropada Yəhudi Bundu haqqında” olan bu kitab, yəni Here Where We Live Is Our Country: The Story of the Jewish Bund, “qürurla yəhudi olmağın antisionist yolunu” təsvir edirdi. Lustick bildirib ki, beləliklə, yəhudilər “özümüzü vətəndaş kimi qeyd edə, Fələstində yox, İsraildə yox, harada oluruqsa orada sadiq ola bilərik”. O, İkinci Dünya Müharibəsinin nasist soyqırımının Şərqi Avropanın qətlgaha çevrilmiş ştetllərində Yəhudi Bundunu məhv etdiyini və təhlükəsiz yəhudi dövlətinə ehtiyacı heç vaxt olmadığı qədər aşkar etdiyini qeyd etmədi.

Institute for Middle East Understanding təşkilatının siyasət direktoru Josh Ruebner çıxışında İsraili demonizasiya edən xoraya qoşuldu. O iddia etdi ki, Amerikada “bütün ölkə Qəzzadakı bu soyqırımdakı ikiüzlülüyümüzdən qəzəblidir” və İsrailin “aparteid rejimi” artıq siyasi yükə çevrilib. Ruebner İsraili qınayan Amerika media simaları arasında “Fələstin üçün Sun City anı” gördüyünü söylədi; bu, aparteid dövründə Amerika şou-biznes ulduzlarının boykot etdiyi məşhur Cənubi Afrika kurort şəhərinə istinad idi.

U.S./Middle East Peace Project təşkilatının prezidenti Daniel Levy də buna uyğun olaraq İsrailin “məhvə aparan qapalı dövrədə” olduğunu dedi. Bununla belə, vahid Fələstində israilli yəhudilər “etnik üstünlükdən sonrakı dövlət gələcəyində bərabər hüquqlara malik olacaqlar”. Bu ikimillətli, hətta ərəb çoxluqlu dövlət yəhudilərin “gələcək əmin-amanlığı və təhlükəsizliyi” üçün “daha yaxşı təminat” olacaq.

İsrailli yəhudilər bununla böyük əksəriyyətlə razılaşmazdılar, xüsusən də “Qəzza soyqırımı”nı əsaslandırmağa yalançı cəhd göstərən Genocide Center-in icraçı direktoru Jehad Abusalim-in paneldəki şərhlərini nəzərə alsaq. O, “İsrailin fələstinli liderləri sistemli şəkildə hədəfə almasının uzun tarixini” “onun Fələstin institutlarına qarşı daha geniş kampaniyasının bir hissəsi” kimi təsvir etdi və fələstinli terrorçuların öldürülməsini Amerikanın “Əl-Qaidə” cihadçılarını öldürməsi qədər haqlı saymadı. Abusalim həmçinin Mərvan Bərquti-yə fələstin milli lideri kimi baxırdı; onun sözlərinə görə, Bərqutinin “legitimliyi və etibarlılığı”, həmçinin “fələstinlilər arasında yüksək hörməti” var. Abusalim-in eyhamına görə, bu, Bərqutinin ən azı beş nəfərin ölümünə səbəb olan terror planlarının təşkilatçısı kimi hazırda İsrail həbsxanasında bir neçə ömürlük həbs cəzası çəkməsindən qaynaqlanır.

Fələstin işinin amansız banisi, Misir doğumlu Yasir Ərəfat kimi Bərqutinin də Qandi olmadığı halda ona göstərilən fələstin ehtiramı “We Shall Overcome” mahnısının oxunmasının aradan qaldıra bilməyəcəyi ölümcül reallıqları vurğulayır. Lustick-in təklif etdiyi vahid Fələstin dövləti ərəblərlə yəhudiləri hansısa dünyəvi, hətta sosialist cəmiyyətdə birləşdirməyəcək. Əksinə, yazıçı Salman Rüşdinin qeyd etdiyi kimi, yəhudilər qeyri-liberal və yəhudi əleyhinə şəriət normalarının hakim olduğu müsəlman çoxluqlu əhali ilə üz-üzə qalacaqlar. Lustick-in Pensilvaniya Universitetindəki mülahizələri Yaxın Şərq araşdırmalarına ayrılan səxavətli, lakin hədər gedən dövlət və özəl xərclərin növbəti nümunəsidir; bu sahə dəfələrlə yanlış təhsil və yanlış məlumat verir və buna görə də ya islah olunmalı, ya da sona çatmalıdır.