Möctəba Xameneinin əlyazma məktubları yeni şübhələr doğurur

Keçən ay soruşmuşdum: əgər “təhlükəsizlik narahatlıqları” ucbatından Möctəba Xameneinin səs və ya video yazısı yoxdursa, niyə ondan heç bir əlyazma qeydi də yoxdur? Bundan qısa müddət sonra rejim Möctəbanın İranın ali rəhbəri elan edilməsindən bəri ona aid edilən ilk əlyazma qeydi dərc etdi. Bu, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hava-Kosmik Qüvvələrinin rəhbəri general Məcid Musəviyə ünvanlanmış məktub idi. Ancaq məktub Möctəbanın harada olması ilə bağlı sual və şübhələri aradan qaldırmaq əvəzinə, yenilərini doğurdu.

İlk növbədə, daha mühüm proseslərin getdiyi bir vaxtda rejimin altı həftə əvvələ aid, görünür, adi bir məktubu niyə dərc etməyi seçdiyini anlamaq çətindir. Məktubun altında imza var və tarix 1 avqust 2026-cı il göstərilib. Amma ən aşağı sətirdə, imzadan sonra və mötərizədə, görünür, bir nüsxənin 28 iyul 2026-cı ildə “nümayəndə”yə və ya “təmsilçi”yə verildiyi yazılıb.

Əgər bu oxunuş doğrudursa, məktubun nüsxəsi necə ola bilər ki, məktubun özü imzalanıb tarix qoyulmazdan bir neçə gün əvvəl kiməsə verilsin?

Məzmun başqa bir sual doğurur. Bütün məktub Möctəbanın Hava-Kosmik Qüvvələrinin rəhbərinə “təchizat zəncirini” qoruyub saxladığına görə təşəkkür etməsindən ibarətdir. Bəs “təchizat zənciri”nin qorunması niyə Hava-Kosmik Qüvvələrin rəhbərinin səlahiyyətinə düşsün? Bu “təchizat zənciri” dəqiq nə idi və ali rəhbərin bu barədə şəxsən Hava-Kosmik Qüvvələrinin komandanına yazmasına nə ehtiyac vardı?

Sonra ziddiyyətlər daha qabarıq görünməyə başlayır.

29 sentyabr 2026-cı ildə İranın media platformaları Möctəbaya aid edilən daha bir məktub dərc etdi. Bu məktub guya 1986-cı ilə, Möctəbanın yeniyetmə olduğu dövrə aiddir və böyük qardaşı Mostafaya ünvanlanıb.

1986-cı il tarixli məktubdakı əlyazma avqust məktubundakı əlyazmadan nəzərəçarpacaq dərəcədə fərqlənir. İmzaları uzlaşdırmaq isə daha da çətindir. Fərqlər o qədər aydındır ki, onları görmək üçün əlyazma mütəxəssisi olmağa ehtiyac yoxdur.

Əlyazma məktublar Möctəbanın vəziyyəti ilə bağlı suallar doğuran yeganə iddialar deyil.

Konstitusiyaya görə ali rəhbərin seçilməsinə cavabdeh olan Ekspertlər Şurasının üzvü ayətullah Möhsün Heydəri əl-Kəsir (Mohsen Heydari al-Kathir) də 26 sentyabr 2026-cı ildə Al-Araby telekanalına müsahibəsində Möctəbanın vəziyyəti barədə danışıb.

Heydərinin sözlərinə görə, Möctəba 28 fevral 2026-cı ildə atası Əli Xameneinin qaldığı məkana edilən hücum zamanı yaralanıb. Heydəri bildirib ki, o, xəstəxanaya aparılıb, daha sonra xəstəxana da bombalanıb, nəticədə Möctəba daha da ağır yaralanıb və onu uçqun altından xilas etmək lazım gəlib.

Lakin elə həmin müsahibədə Heydəri deyib ki, Möctəbanın tam sağlam olduğuna əmin olduqdan sonra onun adını növbəti ali rəhbər kimi irəli sürən ilk Ekspertlər Şurası üzvü məhz özü olub.

Bu iki izah bir yerdə bir-birinə ziddir: guya iki ayrı hücumdan sonra uçqun altından çıxarılmasını tələb edəcək qədər ağır xəsarət alan adam eyni zamanda İran İslam Respublikasında ən güclü vəzifəni icra etmək üçün tam sağlam kimi təqdim olunur; halbuki Respublikanın Konstitusiyası bəyan edir: “Rəhbər xəstəliyi və ya hər hansı digər hadisə ucbatından rəhbərlik vəzifələrini müvəqqəti olaraq yerinə yetirə bilmədikdə, bu müddət ərzində həmin maddədə göstərilən şura onun vəzifələrini öz üzərinə götürür.”

Amma hələ də heç bir ictimai görünüş yoxdur.

Möctəbanın yoxluğu davam etdikcə, onun sağ olduğuna və ona aid edilən səlahiyyətləri icra etməyə qadirliyinə dair sübut tələbi artır. İranlılar rejimin tezliklə yeni ali rəhbər elan edə biləcəyini müzakirə edirlər. 28 sentyabrda IranWire yazıb ki, İslam Respublikası daxilində müxtəlif qruplaşmalarla sıx əlaqələri olan iki mənbə nəşrə bildirib: müxtəlif düşərgələrdən olan siyasi fiqurlar və çoxsaylı İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu komandirləri hesab edirlər ki, Möctəbanın – iddialara görə, süni intellektin köməyi ilə – rəhbərliyinin davam etdirilməsi dözülməz həddə çatıb və sistemi zəiflədir. IranWire həmçinin xəbər verib ki, Ekspertlər Şurasının çoxsaylı üzvü yeni ali rəhbərin seçilməsini dəstəkləyir.

Möctəbanın varlığını və səlahiyyətini nümayiş etdirmək cəhdlərinin hər biri əvəzində yeni uyğunsuzluqlar və şübhələr doğurur. Bu yoxluq nə qədər uzanarsa, hətta rejim tərəfdarları üçün də rəsmi versiyaya inanmaq bir o qədər çətinləşir.