Müsəlman liderləri ISNA qurultayında Mamdani və əl-Seyidi önə çəkdilər

ABŞ-ın ən tanınmış müsəlman hüquq müdafiəsi və vətəndaş fəallığı təşkilatlarından bəzilərinin rəhbərləri Miçiqan ştatının Detroyt şəhərində Əmək Günü həftəsonu keçirilən Şimali Amerika İslam Cəmiyyətinin (ISNA) 63-cü illik qurultayında paneldən istifadə edərək icmalarını daha dərin siyasi səfərbərliyə çağırıblar. Onlar müsəlmanların siyasi yüksəlişi üçün nümunə kimi dəfələrlə Nyu-Yorkdan Zohran Mamdani və Miçiqandan Abdul El-Sayedin adını çəkiblər.

“Vətəndaş iştirak vasitəsilə həssaslığı səsləndirmək” adlı sessiyada Müsəlman İctimai İşlər Şurasının (MPAC) prezidenti və həmtəsisçisi Salam al-Marayati, Emgage USA-nın müvəqqəti baş icraçı direktoru Mohamed Gula, Amerika-İslam Əlaqələri Şurasının (CAIR) Los-Anceles bölməsinin icraçı direktoru Hussam Ayloush, Texas ştatında yerləşən ISRA Foundation-ın dekanı və direktoru Mufti Wasim Khan, həmçinin Kanadanın islamofobiya ilə mübarizə üzrə keçmiş xüsusi nümayəndəsi Amira Elghawaby bir araya gəlib.

ISNA-nın narahatlıq doğuran institusional keçmişi var və bu, panelin siyasi yüksəliş çağırışının arxasında hansı motivlərin dayandığına dair suallar yaradır. Təşkilatın adı 1991-ci il tarixli “Müsəlman Qardaşlar” strateji memorandumunda çəkilir. Həmin sənəd 2004-cü ildə FTB tərəfindən müsadirə edilib və sonradan 2007-ci ildə Holy Land Foundation-ın terrorçuluğun maliyyələşdirilməsi işi üzrə məhkəməsində sübut kimi təqdim olunub. Memorandumda qrupun Şimali Amerika layihəsi Qərb institutlarını “içəridən” sarsıtmağa yönəlmiş “Civilization-Jihadist Process” kimi təsvir edilir, ISNA isə “organizations of our friends” siyahısında birinci göstərilir. 1980-ci illərin sonlarına aid məxfilikdən çıxarılmış FTB memorandumları da “Qardaşlar”la əlaqəli şəxslərin ISNA-da və onun ana strukturu olan North American Islamic Trust-da “leadership roles”a yüksəldiyini və bunun onlara ABŞ boyunca müsəlmanların fəaliyyətini yönləndirmək imkanı verdiyini qeyd edib. ISNA bu cür xarakteristikanı rədd edərək iddiaları “guilt by association” nümunəsi adlandırıb.

Paneli Miçiqanda çalışan həkim Muzammil Ahmed aparırdı və o, elə girişdə qarşıdurma ovqatı yaratdı. Onun sözlərinə görə, sessiyada “strategies in improving our civic engagement and our civic power in this community” və “ways of preventing some of the people that are holding us back” müzakirə olunacaqdı.

Sonrakı bir saat iki təkrarlanan iddia üzərində quruldu: Amerika vergi ödəyicilərinin pulu ilə maliyyələşdirilən Qəzzadakı “genocide” və 11 sentyabrdan sonrakı dövrlə müqayisədə qat-qat pis olan, tarixi zirvəyə çatmış “Islamophobia”. Hər iki ittiham auditoriyanın səfərbər olmaqdan və cavab verməkdən başqa seçiminin qalmadığının sübutu kimi təqdim edilirdi.

Gula çıxışına son iki ilin müsəlman seçki fəallığını “amazing feats” adlandırmaqla başlayıb, icmanın 2024-cü il prezident yarışı zamanı “Abandon Biden” və “Uncommitted” kampaniyaları vasitəsilə təsirini sadalayıb. Sübut kimi həmin il Demokratik Partiyanın Milli Qurultayında fələstinlilərin insan hüquqları ilə bağlı ilk rəsmi paneli, eləcə də eyni qurultayda çıxış edən kimliyi açıqlanmayan beş afro-amerikalı müsəlmanı göstərib. O, ad çəkmədən, Yaşıllar Partiyası və müstəqil vitse-prezident namizədləri olan Butch Ware və Melina Abdullahın müsəlman kimliyinə də istinad edərək bunu icmanın ABŞ seçki siyasətində sürətlə artan təsirinin sübutu kimi təqdim edib.

“How we define success is not necessarily about whether we win an election,” o deyib. “How we define success is the impact that we’re able to make in the building blocks that we build off of.”

Daha sonra o, Nyu-York şəhərinin meri Zohran Mamdaniyə keçərək iddia edib ki, Mamdani 2024-cü ilin dekabrında “polling at like one percent” idi, amma 2025-ci ilin noyabrında mer seçkilərində qalib gəldi. “They said he couldn’t do it, and he did it,” Gula deyib və əlavə edib ki, müsəlman uşaqlar “were seeing someone that looks like them and sounds like them.” O, El-Sayedin 2018-ci ildə uğursuz qubernator kampaniyasının namizədlər və seçki qərargahı əməkdaşları nəslinin əsasını qoyduğunu da iddia edib.

Noyabrda keçiriləcək aralıq seçkilərə dolayısı ilə toxunan Gula çıxışını belə tamamlayıb: “It’s extremely important because as we go into 2026, we’ve already won so many races and created so much impact to the extent that our narrative is being used as a strategy against us. We’re still at the forefront. That impact is the power that we’re building.”

CAIR-LA-nın Ayloush Mamdaninin qələbəsini “a beautiful momentum” adlandırıb və iştirakçıları dəfələrlə vətəndaş fəallığını müsəlman icmasının “part of the culture”una çevirməyə çağırıb: “Continue to vote. Continue to run for office. Continue to support bills. Continue to build coalitions.” Vətəndaş iştirakını dini öhdəlik kimi təqdim edən Ayloush deyib: “This is an order, a mandate. You forbid evil, and you believe in Allah. You do this for the selfless reason to serve Allah. So we’re an ummah (global Muslim collective) with a purpose. There is no need for us to develop, to think, to come up with a purpose. That purpose is given to us, mandated upon us by Allah through our faith.”

Ayloush iştirakçılara həm də imamlarına və məscidlərin idarə heyətlərinə təzyiq göstərmələrini, seçkilərdə iştirakın dini həyatın daimi elementinə çevrilənədək bunun davam etdirilməsini tövsiyə edib və xəbərdarlıq edib ki, “voting is the beginning, not the end.” O, ABŞ ictimai rəyinin qəti şəkildə İsrailin əleyhinə döndüyünü bildirərək, İsrailtərəfdarı lobbi qrupu American Israel Public Affairs Committee (AIPAC) ilə assosiasiyanın artıq namizədlər üçün seçkidə yükə çevrildiyini iddia edib.

Mufti Khan ISNA kimi təşkilatları ABŞ şəhərləri boyunca imamları işə götürməyə və maliyyələşdirməyə çağıraraq, bunun seçkili vəzifəli şəxslərlə münasibətlərin qurulmasına xidmət edəcəyini deyib.

11 sentyabr müsəlmanların siyasi iddialarına necə təsir etdi

Al-Marayati israr edib ki, müsəlmanlar “at the table” olmalı, “receive the crumbs from the table and say thank you” mövqeyi ilə kifayətlənməməlidir. O, 11 sentyabrı şəxsi müstəvidə təsvir edərək bildirib ki, Prezident George W. Bush-un öz administrasiyasına bir müsəlman təyin edəcəyi gözlənilən Ağ Ev görüşünə gedirdi ki, ilk təyyarənin North Tower-a çırpıldığı xəbəri gəldi.

Onun danışdıqlarında nə “terrorism”, nə də “terrorist” sözü işlənib. O, “the second airplane hit the second tower” mənzərəsini izlədiyini deyib və dərhal faciənin öz icmasına siyasi baxımdan nəyə başa gəldiyinə keçib. “Everything had crumbled at that point,” o deyib. “Towers had crumbled. America was crumbling. Our innocence was crumbled. Our political power crumbled.”

Onun izahına görə, Prezidentlə görüş American Muslim Political Coordinating Council adlı müsəlman hüquq müdafiə qrupları alyansının məqsədi idi. Bu alyans “Muslim representation, starting from the White House” tələbi ilə çıxış edirdi. Al-Marayatinin sözlərinə görə, Prezident Bush bununla “had agreed” olmuşdu. “Of course, that didn’t happen, but that is part of the plan,” o etiraf edib.

Elghawaby çıxışını xəbərdarlıqla tamamlayıb: “If we don’t participate, others will fill that void.”