Yaxın Şərq Forumu geomərkəzi kəşfiyyat bölməsi yaradıb, ilk hesabat Səudiyyə boru kəmərindəki zədələri müəyyənləşdirib

FİLADELFİYA – 14 sentyabr 2026 – Yaxın Şərq Forumu (MEF) bu gün MEF Geoməkan Kəşfiyyatı Bölməsini (MEF Geospatial Intelligence Unit) istifadəyə verib. Bu daimi proqram peyk məlumatlarından yararlanaraq Yaxın Şərqdə hücumlar və digər münaqişə hadisələri ilə bağlı rəsmi məlumatları fiziki izlərlə tutuşdurur. Bölmənin MEF-in icraçı direktoru Gregg Romanın müəllifi olduğu ilk hesabatı – “Şərq-Qərb boru kəməri əslində harada yanıb” bu gün meforum.org saytında dərc edilib.

Hesabatda Səudiyyə Ərəbistanının Şərq-Qərb boru kəmərinə sentyabrın 10-da edilən dron hücumu təhlil olunur. Söhbət Əbqeyqdən Qırmızı dənizdəki Yənbuya qədər uzanan 1.200 kilometrlik (~746 mil) xətdən gedir; krallıq bu kəməri 1981-ci ildə xam nefti Hörmüz boğazından yan keçirməklə nəql etmək üçün inşa edib. Həmin gün Brent markalı neftin qiyməti 100 dolları keçib. Bağdad buraxılışların İran sərhədindəki Meysan vilayətindən həyata keçirildiyini müəyyənləşdirib və Meysan Əməliyyatlar Komandanlığının komandirini vəzifədən uzaqlaşdırıb. Səudiyyə Ərəbistanının Energetika Nazirliyi hücumların Mədinə və Riyad bölgələrində baş verdiyini bildirib və ehtiyat tədbiri kimi xətti bağlayıb. Açıq mənbələrə əsaslanan şərhlərin ilk 24 saatında boru kəmərinin yaxınlığındakı hər bir “isti piksel” zərər kimi hesablanıb.

Peyk məlumatları isə daha dar mənzərə göstərir. MEF yeddi yeni yanğın ocağı aşkarlayıb – hamısı xəttin Mədinənin cənub-şərqindəki 110 kilometrlik (~68 mil) bir hissəsində yerləşir; xəttin şərq yarısında, o cümlədən Riyad bölgəsində heç bir yeni yanğın qeydə alınmayıb. Ən ağır zərər təxminən 700 metr (~2.300 fut) eni olan hasarlanmış ərazidəki nasos stansiyasında müəyyən edilib. Peyklər yanğını ilk dəfə sentyabrın 10-da yerli vaxtla 13:09-da, 61 meqavat radiasiya gücü ilə qeydə alıb və yanğın ən azı 13 saat davam edib. Sentyabrın 12-də əldə olunmuş 10 metrlik (~33 fut) optik kadrda həmin ərazi boyunca təxminən 12 hektarlıq (~30 akr) his və yanıq izi görünür. Digər yanğınlardan ikisi stansiyanın şərqindəki, təcili yanacaq yandırma boşaldıcı çalalarına uyğun gələn qurğularda baş verib; qərbdəki dörd yanğın isə aşağı güclə və yalnız gecə keçidlərində qeydə alınıb.

Meysanın mərkəzi Əmarədən yanan nasos stansiyasınadək düz xətt üzrə təxminən 1.100 kilometr (~684 mil) məsafə var, bunun təxminən 800 kilometri (~497 mil) Səudiyyə hava məkanının içərisindən keçir. Hesabatda deyilir ki, regionda istifadə olunan İran istehsalı birtərəfli hücum dronları arasında Shahed 136 bu məsafəni ehtiyatla qət edir, daha kiçik Shahed 131 isə qət edə bilmir.

Bölmə üç mənbə əsasında işləyir: Suomi NPP və NOAA-20 peyklərindəki VIIRS cihazlarının istilik deteksiyaları – bunlar hər keçiddə ətrafından daha isti olan istənilən 375 metrlik (~1.230 fut) pikseli qeydə alır; istilik məlumatlarının göstərdiklərini təsdiqləmək üçün 10 metrlik (~33 fut) optik təsvirlər; və daha yüksək ayırdetməli işlər üçün kommersiya təsvirləri. MEF istilik qeydlərini bazis göstərici ilə tutuşduraraq daxildə emal edir. Boru kəməri hesabatı üçün avqustun 12-dən sentyabrın 12-dək dəhliz üzrə bütün deteksiyalar götürülüb və iki hücum günü ondan əvvəlki 29 günlə müqayisə edilib. Həmin bazis yeddi yeni yanğını dəhliz boyunca mütəmadi olaraq alovlanan doqquz nöqtədən ayırmağa imkan verib.

“Boru kəmərinin yaxınlığındakı hər bir isti piksel zərbə kimi hesablanır, hər nazirlik bəyanatı isə fakt kimi təkrarlanır”, – Roman deyib. “Biz bu bölməni ona görə yaratdıq ki, MEF nəyin nə demək olduğunu deməzdən əvvəl nə baş verdiyini ölçsün. Buradakı qeydlər bir nasos stansiyasına ciddi zərbə dəydiyini, boşaldıcı çalalarda xam neftin təcili yandırıldığını və xəttin şərq yarısında heç nə olmadığını göstərir. Bu, ilkin məlumatların verdiyindən daha kiçik mənzərədir və daha təhlükəlidir, çünki bunu edən dronlar İraqdan 1.100 kilometr (~684 mil) uçub. Bölmə ona görə var ki, Riyad, Bağdad və Vaşinqton eyni ölçmələr əsasında mübahisə etsin.”

“Buraxılış nöqtəsi zərərin özü qədər önəmlidir”, – Yaxın Şərq Forumunun tədqiqat direktoru Jonathan Spyer bildirib. “Meysandan Mədinənin cənub-şərqindəki nasos stansiyasına 1.100 kilometr (~684 mil) uçan dron sizə İraqın həmin hissəsinə kimin nəzarət etdiyini və İranın proksilərinin indi Səudiyyə Ərəbistanının içinədək nə qədər uzağa çata bildiyini göstərir. Hökumətlər bu təsvirləri görür. Siyasət barədə ictimai müstəvidə mübahisə edənlərin əksəriyyəti isə görmür. Bölmə eyni fiziki qeydləri mənbələri və vaxt nişanları ilə birlikdə onların qarşısına qoyur.”

Bölmə region üzrə enerji və nəqliyyat infrastrukturuna hücumları, hərbi zərbələri və digər münaqişə hadisələrini izləyəcək. MEF öz təhlillərini dərc edəcək, jurnalistlər, tədqiqatçılar, konqres ofisləri və müttəfiq tərəfdaşlar isə konkret hadisələrlə bağlı təhlil sifariş edə biləcəklər. Hər hesabatda məlumat mənbələri, vaxt nişanları və metodlar göstərilir ki, başqaları işi yoxlaya bilsin. Bütün rəqəmlər MEF-in auditdən keçməmiş ölçmələridir və rəsmi bəyanatların əvəzinə yox, onlarla yanaşı təqdim olunur.

Hesabat izlənməli dörd məqamla yekunlaşır: daha yüksək ayırdetməli təsvirlər nasos stansiyasında çənlərin itdiyini göstərəcəkmi; Bağdad Meysanda həbslər aparacaq, yoxsa bir uzaqlaşdırma ilə kifayətlənəcək; Səudiyyə təyyarələri İraq hava məkanına qayıdacaqmı; və ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi koalisiyanın İraqdakı missiyası sentyabrın 30-da başa çatdıqdan sonra iyul ayında Səudiyyə və Amerikanın İraqda İranla bağlı qruplara birgə zərbələr endirməsi modeli geri dönəcəkmi.

Hesabatın tam mətnini oxuyun. MEF Geoməkan Kəşfiyyatı Bölməsindən konkret hadisə üzrə təhlil istəmək üçün Yaxın Şərq Forumu ilə aşağıdakı ünvanda əlaqə saxlayın.

Yaxın Şərq Forumu haqqında

1994-cü ildə təsis edilən Yaxın Şərq Forumu tədqiqat, fəallıq və müttəfiqlərə dəstək vasitəsilə Yaxın Şərqdə Amerikanın maraqlarını təşviq edir və Qərb dəyərlərini islamçı təhdidlərdən qoruyur.

Dərhal yayım üçün. Ətraflı məlumat üçün əlaqə: Gregg Roman info@meforum.org +1 (215) 546 5406