Solçular gənc müsəlmanların köməyi ilə Fransada xaos yaradır

Fransada xaos hökm sürür. Əksəriyyəti ölkənin sürətlə artan immiqrant əhalisindən olan gənc izdihamlar küçələri və abidələri blokadaya alıb, dəfələrlə polisə hücum edib, mağazaları talan edib, tarixi binaları yandırıb. Həftələrlə davam edən bu üsyan 1871-ci ildəki Paris Kommunasını xatırladır. O zaman üsyançılar paytaxtı ələ keçirmiş, şəhər boyu barrikadalar qurmuş, tarixi abidələri yandırmış və həmvətənlərini terrora məruz qoymuşdular.

Şəhəri komunnarlardan geri almaq üçün hökumət qoşunları küçə döyüşlərində və mühakiməsiz edamlarda minlərlə adamı öldürmüşdü. Ümid etmək olar ki, hökumətin güc üzərindəki inhisarını bərpa etmək üçün bu dəfə belə kəskin tədbirlərə ehtiyac olmayacaq. Digər Qərb liderləri kimi, prezident Emmanuel Macron da bu inhisarı qorumaqda zəif nəticə göstərib. Ancaq bu inhisar bərpa olunsa belə, ölkə sabitliyinə uzunmüddətli təhlükə ilə üz-üzə qalacaq. Söhbət solçu tələbələrdən və banliyölərdən olan gənc müsəlmanlardan ibarət Fransa dövlətinə qarşı davamlı üsyandan gedir.

Focus on Western Islamism (FWI) ilə 2023-cü ilin əvvəlində müsahibə vermiş amerikalı şərhçi Ismail Royer X platformasında dəfələrlə iddia edib ki, iğtişaşların islamla və ya islamçılıqla heç bir əlaqəsi yoxdur. Qarışıqlıq 2026-cı il oktyabrın 1-də məktəblərin yetərincə maliyyələşdirilməməsinə qarşı etirazlar kimi başlayıb. Oktyabrın 6-da Royer yazıb: “Bu iğtişaşların islamla hər hansı əlaqəsi olduğunu iddia edən hər kəs ya aldadılıb, ya da aldatmağa çalışır”. Həmin gün o, hökumətin gənclərə münasibətini tənqid edən bir mesajı yenidən paylaşıb və istehza ilə əlavə edib: “Bir dəqiqə[,] mən elə bilirdim ki, iğtişaşlar islamçı diktatura qurmaqla bağlıdır”.

İslamçılığın qətiyyətli əleyhdarı, Fox News şərhçisi Asra Nomani təsdiqləyir ki, bir müsəlman tələbə təşkilatı olan Étudiants Musulmans de France (EMF) etirazları təbliğ etsə də, üsyanı əsasən “böyüklərin rəhbərlik etdiyi kommunist qruplar, həmkarlar ittifaqları, siyasi partiyalar, inqilabi-sol təşkilatlar, hüquq müdafiə qrupları və beynəlxalq təbliğat orqanları” qızışdırır.

Faktlar üsyanın islamla və ya islamçılıqla heç bir əlaqəsinin olmaması fikrini təkzib edir. Üsyançıların və qarətçilərin bir çoxu qanunsuz əməllərini Fələstin, Mərakeş və Əlcəzair bayraqları altında həyata keçirir. Bu isə müsəlman immiqrantların getdikcə daha çox Fransa dövlətinə qarşı “intifadaya” bənzəyən hərəkata qoşulmaq istəyində islam kimliyinin rol oynadığını göstərir. İğtişaşçıların yəhudi bizneslərini hədəfə aldığına və müsəlmanlara toxunmamaq barədə göstəriş aldığına dair müəyyən dəlillər var. Heç olmasa, Parisdə mağazaları və yerli biznesləri qarət edən, görünüşcə Şimali Afrika mənşəli qarabuğdayı kişilərin görüntüləri gənc müsəlmanların Macronun “respublikaya zərər vurmaq” cəhdi adlandırdığı hərəkata könüllü dəstək verdiyini göstərir.

Bundan əlavə, islamçılarla uzlaşan aktivistlər qarışıqlıqdan istifadə edərək Fransa dövlət məktəblərini tənzimləyən dünyəvi qaydalara qarşı uzunmüddətli kampaniyalarını irəli aparıblar. Söhbət 2004-cü ildə qəbul edilmiş, başörtüyü də daxil olmaqla nəzərəçarpan dini simvolları qadağan edən qanundan və 2023-cü ildəki abaya qadağasından gedir. 2026-cı il oktyabrın 1-dəki dərs boykotlarından əvvəl, sentyabrın 23-də La Courneuve şəhərindəki Lycée Jacques-Brel liseyinin şagirdləri “occupez-vous du viol, pas du voile” (“zorlama ilə məşğul olun, örtüklə yox”) yazılmış plakatlarla məktəblərini blokadaya alıblar. Məktəbdəki müəllim həmkarlar ittifaqları etirazı “islamofobiya”ya qarşı mövqe kimi dəstəkləyib. EMF-in etirazlara verdiyi dəstək başqa bir narahatlıq səbəbidir. Reuters-in məlumatına görə, Daxili İşlər Nazirliyinin 2025-ci il hesabatında EMF “Müsəlman Qardaşlar”ın qolu kimi təsvir edilib. Təşkilat bu iddianı inkar edir.

FWI-nin Jules Gomes-i yazıb ki, Beaugency şəhərində bir liseyə soxulan şagirdlər 2012-ci ildə Toulouse-da bir ravvini və üç yəhudi uşağı qətlə yetirmiş Mohamed Merahı, habelə 2015-ci il Paris hücumlarının arxasında duran “İslam Dövləti” (İŞİD) hücrəsinin sağ qalmış yeganə üzvü Salah Abdeslamı tərənnüm edən rep mahnısı oxuyublar. Video Orléans prokurorlarını “terrorizmə haqq qazandırma” maddəsi ilə istintaqa başlamağa vadar edib. Gomes həmçinin yazıb ki, iğtişaşçılar Soullans şəhərində katolik kilsəsini vandalizasiya edərkən də eyni mahnını oxuyublar.

İğtişaşçılar, Royerin istehza ilə dediyi kimi, bəlkə də “islamçı diktatura” uğrunda vuruşmurlar. Amma aktivistləri Respublikanın məktəblərdə “islamofobiya”ya son qoyması üçün laïcité-ni (dünyəvilik prinsipini) sökməsini tələb edən, piyada əsgərləri isə cihadçı qatilləri tərənnüm edən bir hərəkatın islamçılıqla əlaqəsiz olduğunu söyləmək çətindir.

Rice University-nin sosioloqu, Yaxın Şərq Forumunun yazar-təqaüdçüsü Craig Considine də “Bu, islam deyil” narrativini rədd edir.

2026-cı il oktyabrın 19-da The MEF Podcast-da çıxış edən Considine deyib ki, iğtişaşlar “mediyanın böyük bir hissəsi tərəfindən sadəcə kifayət qədər riyaziyyat müəllimi olmadığına görə narazı qalmış gənc, küskün şagirdlər kimi təqdim edilir. Bu, şübhəsiz ki, bundan qat-qat artıqdır”.

Yeni kitabı When Marx Meets Islam-da solçularla islamçıların Qərbə qarşı “yumşaq müharibə” apardığı “Qırmızı-Yaşıl ittifaq”ı təsvir edən Considine iddia edir ki, koalisiyanın strategiyası “transmillidir” və “istənilən digər Qərb ölkəsində təkrarlana bilər”.

O etiraf edib ki, Fransadan gələn görüntülər onu öz terminologiyasını şübhə altına almağa vadar edib: “‘Yumşaq müharibə’ baş verənləri izah etmək üçün həddən artıq yumşaq söz deyil ki?” Fransadakı bir yəhudi, yaxud “öz ölkəsini sevən, islamofob olmayan, amma eyni zamanda islamçı qrupları da qarşılamayan” bir mühafizəkar üçün, deyə o soruşub, “nə edəsən?” Sonra isə “Abu-Dabidə dəfələrlə olduğunu” deyən və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ekstremizmdən uzaqlaşmasını alqışlayan biri kimi Considine hər Avropa liderini narahat etməli olan sualı verib: “[Y]əhudilər, mühafizəkarlar üçün Abu-Dabi Paris və ya Londondan daha təhlükəsizdirmi?”