Omanın husilərlə bağlı qapını bağlamaq vaxtıdır

Oman da Qətər kimi özünü bütün tərəflərin güvənə biləcəyi vasitəçi kimi təqdim etməyi sevir. Qətər həm “Taliban”, həm də HƏMAS-la vasitəçi rolunu formalaşdırdığı halda, Oman İran və husilər üçün əsas vasitəçi kimi önə çıxmağa çalışıb.

O vaxt ABŞ dövlət katibi Hillary Clinton-un yaxın adamı sayılan Jake Sullivan gizli şəkildə Məsqətə gedərək 2015-ci ildə Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planı ilə nəticələnəcək prosesə start verdi. O, ABŞ-ın həm respublikaçı, həm də demokrat sələflərinin mənşəyini qeyri-müəyyən saydığı və müzakirə etmək istədikləri istiqamətlər üzrə səlahiyyət formalaşdıra bilməyən İran rəsmiləri vasitəsilə gələn İran təklifini dərhal fürsət bildi.

Oman diplomatları mövqelərini fəzilətli addım kimi göstərsələr də və bəlkə də doğrudan da bunun belə olmasını səmimi şəkildə istəyirlər, elə bir məqam gəlir ki, sülhdə maraqlı olmayan qrupa tribun açmaq ev sahibini problemin bir hissəsinə çevirir. Husi raketləri Səudiyyə Ərəbistanında mülki hədəfləri vurduğu bir vaxtda sultan Heysəm bin Tariq belə nəticəyə gəlməlidir ki, o, sülhü irəli aparmır, əksinə, döyüş tərəfinin həddini aşan əməllərini “yuyur” və ona legitimlik aşılayır. Husilərin baş danışıqçısı və sözçüsü Məhəmməd Əbdüsalam illərdir Məsqətdə yaşayır; dərc edilmiş məlumatlar 2026-cı ilin sentyabrına qədər olan dövrdə də onun Oman paytaxtında olduğunu göstərməyə davam edir.

Oman hökuməti sülhdə maraqlı olsaydı, Məsqət husiləri Omandan çıxarar, bəlkə də Səudiyyə Ərəbistanına göndərər və bəyan edərdi ki, Oman həqiqi vasitəçilik üçün həmişə öz xidmətlərini göstərməyə hazırdır, amma hər hansı təşkilat açıq şəkildə Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının digər üzvlərinə hücum edirsə, onun Omanda qalmasına imkan verməyəcək. Oman bunu etməsə, Ər-Riyadın beynəlxalq hava limanına raket buraxmağın qəbulolunan olduğunu siqnal verir.

Husiləri yola salmaq sülh üçün sonsuz və qeyri-səmimi danışıqlardan daha çox şey edərdi. Bu, hətta Omanın belə dözə biləcəyi davranışın harada bitdiyini göstərən qırmızı xətt müəyyənləşdirərdi. Yalnız husilər müharibə qaydalarına əməl etməyə razılıq verdikdən sonra Oman və ya gələcəkdə istənilən vasitəçi onlara öz ərazisində varlıq imtiyazı tanımalıdır.

Əgər sultan Heysəm və Oman Xarici İşlər Nazirliyi bunun əvəzində husi varlığını qoruyursa, Körfəz Əməkdaşlıq Şurası Omanı üzvlükdən çıxarmasa belə, onun üzvlüyünün dayandırılmasını nəzərdən keçirməli, ABŞ isə husi nümayəndələrinin iştirak etdiyi istənilən maliyyə əməliyyatına görə Omana sanksiya tətbiqindən başlayıb terrorçuluğa dövlət səviyyəsində dəstək verən ölkə kimi tanınmasına qədər uzanan məcburetmə tədbirləri zəncirini düşünməlidir.

Həddindən artıq çox ölkə vasitəçiliyə sülhə nail olmaqdan çox, məsuliyyətdən yayınmaq üçün sarılır. Omanın İran İslam Respublikasına meyli, hətta rəğbəti olmasa belə, onun vasitəçi roluna uyğunluğunu sual altına almalıdır. Qeyri-səmimi vasitəçilərin cəzalandırılması gələcək vasitəçiliyi yaxşılaşdırar, çünki bu, xarici işlər nazirliklərini pis nəticə göstərdikləri və ya öz himayəsində olan tərəflərə bunu etməyə imkan verdikləri halda, onların özlərinin də risk daşıdığını anlamağa məcbur edər.

Bunun ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı və husilərə qarşı duran digər ölkələr üçün də dərsi var: heç bir ölkə onun uduzmasını istəyən vasitəçi ilə iş görməməlidir. Bu gün omanlılar husi problemini həll etməkdən daha çox onu qoruyub saxlamağa çalışırlar. Çox güman, bu, omanlıların şüurlu seçimidir və Məsqət mövcud vəziyyəti daha da möhkəmləndirərsə, buna görə məsuliyyət daşımalıdır.