Hindistanın Küveyt açılımı başlamamış bitib

2026-cı il avqustun 28-də Hindistanın Birgə Müdafiə Komitəsi ikitərəfli müdafiə əlaqələrini gücləndirmək məqsədilə Hindistana səfər edən beş nəfərlik Küveyt nümayəndə heyəti ilə görüşüb. Bir çox hindistanlı şərhçi bu addımın Hindistanın Məkkə Sazişinə qarşı daha geniş tarazlaşdırma səylərinin başlanğıcı olduğunu bildirib. Həmin saziş Pakistan, Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanının Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı tipli kollektiv müdafiə mexanizmi yaratmaq cəhdidir.

Bu iddialar Hindistan siyasətinin məntiqini şişirdir. Birgə Müdafiə Komitəsinin ilk iclası baş nazir Narendra Modinin 2024-cü ilin dekabrında Küveytə səfəri zamanı Hindistan və Küveytin imzaladığı Anlaşma Memorandumunun icrasına xidmət edirdi. Məkkə Sazişi Hindistanın Küveytlə bağlı addımını diktə etməyib, çünki həmin addım sazişdən əvvəl atılıb. Bununla belə, Hindistanın təhlükəsizlik və xarici siyasət qurumları formalaşmaqda olan Sünni Oxundan narahatdır. Çünki bunun Cənubi Asiya üçün geniş nəticələri var və hindistanlı məmurlar Küveytlə görüşlərin keçirilməsini sürətləndirmiş ola bilərlər.

Məkkə Sazişinin miqyası Yaxın Şərqin təhlükəsizlik arxitekturasını dəyişmək məqsədi baxımından daha geniş və daha iddialıdır. Bunun əksinə, Hindistan-Küveyt müdafiə tərəfdaşlığı hərbi təlimlər, hazırlıq, tibb, müdafiə sənayesi üzrə tərəfdaşlıqlar və dəniz təhlükəsizliyi də daxil olmaqla geniş spektri əhatə etsə də, çəkisi və inkişaf trayektoriyası baxımından məhduddur. Hindistanın Küveytlə bağlı addımında gələcək genişlənmə üçün konkret yol xəritəsi də yoxdur. Küveytin Müdafiə Nazirliyində katib müavini ilə görüşə cəmi bir ulduzlu general göndərməsi sazişin hər iki ölkə üçün məhdud xarakter daşıdığını göstərir.

Həqiqətən də, Küveytin Hindistanın düşmənləri olan Türkiyə və Pakistanla müdafiə əlaqələri Küveytin Hindistanla uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığını çətinləşdirir. 2026-cı ilin avqustunda Küveyt Pakistanla müdafiə protokolu imzalayıb. Küveytin İslamabadla razılaşması Pakistanın dron texnologiyasını, hərbi personalını və hava hücumundan müdafiə sistemlərini Küveyt sərhədlərinə gətirəcək. Bundan əlavə, 2020-ci ildə Küveyt Türkiyənin müdafiə şirkətlərindən iğtişaşların qarşısının alınması üçün vasitələr və döyüş dronları alıb.

Hazırda Küveytin Məkkə Sazişi ölkələri ilə ikitərəfli müdafiə əlaqələrində kollektiv müdafiə bəndi yoxdur. Ancaq onun təhlükəsizlik baxımından zəiflikləri, geosiyasi mövqelənməsi və hərbi alışları yaxın gələcəkdə Məkkə Sazişinə qoşulacağına işarə edir. Bu isə Hindistanla mümkün gələcək münasibətlərini məhdudlaşdıracaq. Çünki Məkkə Sazişi ölkələri Hindistana da İsrailə olduğu qədər düşmən mövqedədir.

Küveyt tarixən regional mübahisələrdə neytral mövqe tutub və hətta qarşılıqlı rəqiblərlə səmimi əlaqələri sayəsində vasitəçilik edib. 2017-ci ildə Qətərlə Ərəb Dördlüyü arasındakı böhran zamanı vasitəçi olub. Dünya neft ehtiyatlarının 7 faizinə və Yaxın Şərqin ən böyük suveren sərvət fondlarından birinə malik olan Küveytin maliyyə çəkisi ona təsir gücü verir. Lakin İrana coğrafi yaxınlıq onu İran hücumları qarşısında həssas edib. Küveyt Fars körfəzi vasitəsilə İran ərazisindən 90 mildən də az məsafədə yerləşir. Onun hava hücumundan müdafiə sistemlərinin İranın ballistik raket hücumlarına reaksiya vermək üçün təxminən 60-90 saniyəsi var. Küveytin tankları, hərbi gəmiləri və qırıcıları olsa da, 17.500 əsgərdən ibarət daimi ordusu bir milyondan çox şəxsi heyəti olan İran silahlı qüvvələri ilə müqayisə oluna bilməz. 2026-cı ilin iyulunadək Küveyt İrandan 1.318 hücuma məruz qalıb. Bu, regionda ən yüksək göstəricidir. İran raketləri və dronları hava limanları, suşirinləşdirmə zavodları və elektrik şəbəkələri də daxil olmaqla mülki infrastruktura zərbə endirib. Belə həssaslıq Küveyti daha da Məkkə Sazişi ölkələrinin ağuşuna itələyir.

Nəhayət, Küveytin İbrahim Sazişlərinə münasibəti Ər-Riyadın mövqeyi ilə səsləşir. Hər ikisi İsraillə münasibətlərin normallaşdırılmasını dəstəkləmir. Buna görə də Küveyt İsrailə yaxınlığı olan Hindistanı Pakistan və Türkiyədən üstün tutmayacaq. Həqiqətən də, Küveytin Hindistanın düşmənləri ilə sıx əlaqələrini nəzərə alan Yeni Dehli ehtiyatlı olmalıdır. Xüsusən də Küveyt son istifadəçi razılaşmalarını pozarsa və kritik müdafiə texnologiyalarının Hindistanın rəqiblərinə sızmasına imkan verərsə.