İran Avropaya hücumla hədələyir

2026-cı il oktyabrın 31-də ali rəhbər Müctəba Xamenei (Mojtaba Khamenei) silahlı qüvvələrin yüksək rütbəli komandirləri ilə görüşüb və onlara Avropaya zərbə endirmək göstərişi verib. Xamenei komandirlərə “maksimalist çəkindirmə” tətbiq etməyi tapşırıb və istənilən təhdidə “sürətli və coğrafi hüdudlar olmadan cavab” verilməsini əmr edib. Bundan dərhal sonra rejim mediası tezisləri dəyişərək yeni “danışıq məqamları”na keçib.

Redaktorunu ali rəhbərin təyin etdiyi “Keyhan” yazıb ki, İranın mümkün hədəfləri Yaxın Şərqlə məhdudlaşmır və “Avropanın ürəyi”ni də əhatə edir. Nəşr əlavə edib ki, İranın raketləri 3.000 milədək məsafədəki NATO bazalarına çata bilər. Kütləvi tirajlı “Həmşəhri” də bu arqumenti təkrarlayıb və İranın dərin zərbələrinin ABŞ ordusunun təchizat xətlərini pozacağını irəli sürüb.

ABŞ-da aralıq seçkilərdən sonra yeni münaqişə ehtimalı artdıqca, rəsmilər bu təhdidləri daha açıq səsləndirirlər. ABŞ zərbəsi nəticəsində öldürülənədək Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi olmuş Əlinin qardaşı və Məsləhət Şurasının sədri Sadiq Laricaninin qardaşı Məhəmməd-Cavad Laricani deyib: “Əgər İrana Almaniya, Albaniya və ya İngiltərədəki Amerika bazalarından hücum olarsa, bu bazalar bizim qanuni hədəflərimiz olacaq”.

Xarici işlər naziri Abbas Əraqçi müsahibəsində bildirib ki, İran özünü müdafiə etmək üçün ABŞ bazalarına hücum etməkdə tərəddüd etməyəcək, regionu isə dəqiqləşdirməyib. O həmçinin qeyd edib ki, məsələni kiprli həmkarı Konstantinos Kombos ilə müzakirə edib və Kombos ona Britaniya hökumətinə Kiprdəki bazalarından İrana qarşı hücumlar üçün istifadə etməməyi dediyini bildirib. Məqalədə qeyd olunub ki, Əraqçi 2026-cı ilin iyulunda Böyük Britaniya və Bolqarıstanı xəbərdar etmişdi: ABŞ onların bazalarından istifadə edərsə, bu ölkələr cavab zərbəsi ilə üzləşəcək.

Digər rəsmilər, o cümlədən deputatlar və keçmiş xarici işlər naziri, hazırda deputat olan Mənuçöhr Mottaki (Manuchehr Mottaki) də eyni xəbərdarlığı səsləndiriblər.

İran bu fənddən ABŞ-ın müttəfiqlərini və tərəfdaşlarını yenidən münaqişənin alovlanmasına qarşı lobbiçilərə çevirmək üçün istifadə edir. Yaxın Şərqdəki ABŞ bazalarına dəydiyi bildirilən ziyan və ələkeçiricilərin ehtiyatının az olması da İranı ABŞ-ın hərbi səylərinə ciddi zərbə vura biləcəyinə inandırır. “Epic Fury” əməliyyatı zamanı İran təxminən 2.500 mil uzaqlıqda yerləşən Dieqo-Qarsiya bazasına çata bildiyini nümayiş etdirib, çox güman ki, ballistik raketlərdən adətən xeyli baha olan “Simurğ” kosmik buraxılış aparatı vasitəsilə.

Qıtlıq problemə çevrilə bilər. İranın raket hücumu taktikası hədəfi kütləvi atəşlə “sürü” kimi basmaqdır və İranın orta mənzilli ballistik raket ehtiyatının ABŞ-ın ələkeçiricilərini üstələyəcək qədər böyük olub-olmadığı ictimaiyyətə məlum deyil.

2026-cı ilin aprelindəki atəşkəsdən bəri İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) rəsmiləri İranın gələcək münaqişələrdə yeni silahlar nümayiş etdirəcəyi ilə öyünüblər. Belə silahlardan biri Avropaya çata bilən, bərk yanacaqlı orta mənzilli ballistik raket olan “Xürrəmşəhr-4”ün modifikasiya edilmiş versiyası ola bilər və bu, xeyli ucuz başa gələrdi. Əvvəlcə müşahidəçilər İranın Dieqo-Qarsiyaya qarşı məhz bu silahdan istifadə etdiyini düşünürdülər.

İranın bu avantürası fəlakətlə də nəticələnə bilər. Avropanın elitası və ictimaiyyəti İran müharibəsinə qarşı olub, lakin bu, öz təhlükəsizliyindən imtina etmək bahasına deyil. İranın qonşuları üçün yeganə təhdid olduğu Yaxın Şərqdən fərqli olaraq, Avropa üçün ən qabarıq təhdid Rusiyadır. Buna görə də Avropa hökumətləri ABŞ-ın geri çəkilməsinə yol verə bilməz. Öz ərazilərində hücuma məruz qalsalar və ABŞ-a, yaxud İrana qarşı mövqe seçmək məcburiyyətində qalsalar, onlar həm də Rusiyaya silah tədarükçüsü olan İrana qarşı cavab zərbəsi variantını seçə bilərlər. İranın təkəbbürü Avropa hökumətlərinin ərəb hökumətləri kimi davranacağı və bütün tərəfləri razı salmağa çalışacağı barədə yanlış qiymətləndirmənin nəticəsi ola bilər.